ਇਸ ਵੈਬਸਾਇਟ ਦਾ ਵਧੇਰਾ ਲਾਭ ਲੈਣ ਲਈ ਇਥੇ ਅਕਾਊਂਟ ਜਰੂਰ ਬਣਾਵੋ | ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਈ-ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਡਾਉਣਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ | ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਈ-ਮੇਲ scapepunjab@gmail.com ਤੇ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ

ਭਾਸ਼ਾ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੋਜ-3

VI. ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਖਤਮ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ
ਹੇਠਲੀਆਂ ਟੂਕਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਪ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਾਰਣਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ:
“ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਤਜ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਆਖਰਕਾਰ, ਉਹ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ। ਇੰਜ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮੱਲ ਲੈਂਦੀ। (McMahon,1994:285).

''ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਕਰਕੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵੱਜੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" @ ( Eckert. T. et al, 2006).

ਇਹਨਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੀ ਲੋਅ ਵਿੱਚ ਜੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮਿਟ ਜਾਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹਕੀਕੀ ਹੈ। ( ਭਾਸ਼ਾ ਲੋਪ ਹੋਣ ਦੀ ਪਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਯੂਨੈਸਕੋ (2003) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਜਾਣਨ ਲਈ ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਲੇਖ (ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਖਤਰਾ, ਫਿਲਹਾਲ, ਅੰਕ 17, ਮਾਰਚ 2013) ਵੇਖੋ)

VII. ਬੇਨਤੀ
ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨੀਤੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਕਿਤਾਬ 'ਚੋਂ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਲੈ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਮਾਮਲਾ ਏਨਾ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝ ਛੇਤੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣਾ ਠੀਕ ਸਮਝਿਆ। ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪ ਵੀ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੇਕਾਂ ਭਾਸ਼ਣਾ ਰਾਹੀਂ ਥਾਂ-ਥਾਂ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਕਿਤਾਬਚਾ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੁੱਚ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬਚੇ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਰੂਪ ਵੀ ਇਸ ਲਈ ਛਾਪੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ ਕੋਲ ਪੁੱਜਣ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਣ। ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਜਿੰਦਗੀ-ਮੌਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਵੀ ਨਾ ਪੂਰੇ ਜਾ ਸੱਕਣ ਵਾਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਾਟੇ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਟੂਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਹਾਰਦਿਕ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਦਾ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਏਨਾ ਵੱਡਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਅਧਾਰ ਮਿਲ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ :
Alisjabana S. Takdir. 1972. Writing a Normative Grammar for Indonesian. Language Sciences (Feb. 1972) : 11-14.
_____ . 1976. Language Planning for Modernization: The Case of Indonesian and Malaysian. The Hague: Mouton.
Ammon, Ulrich. 2009. Book Review. Medium of Instruction Policies. Which Agenda? Whose Agenda? by J.W. Tollefson and A.B.M. Tsui (eds). Mahwah, NJ and London: Lawrence, Erlbaum, 2004.
Bell, R. T. 1976 Sociolinguistics: Goals, Approaches and Problems. New York: St. Martins' Press.
Benson, Carol. 2005. The Importance of Mother Tongue-based Schooling for Educational Quality,
Commissioned study for EFA Global Monitoring Report. Centre for Research on Bilingualism. Stockholm University.
Bernstein, B. 1966. Elaborated and Restricted Code: An Outline. Sociological Inquiry. 362:254-61.
_____ . 1971 Class, Codes and Control: Theoretical Studies towards a Sociology of Language. Lodon : Routedge & Kegan Paul.
_____ . 1974. A Brief Accont of the Theory of Codes. Appendex to Bernstein 1971.
Boas, F. 1911. Handbook of American Indian Languages. Washington: Smithsonian Inst.
Bokmla, E & J. Tlou. 1977. The Consequences of the Language Policies of African States vis-avis Education. In P. Kotey and H. Der-Houssikian, Language and Linguistic problems of Africa Colunbia. SC: Hornbeam press.
Branko, F. 1980. Laguage planning and Language policies in Yugoslavia with special Reference to Croation and Macedonian. Lingua. 51.1:55-72.
Cronian, S. 1978. Nation Building and the Irish Language Revival Movement. Eire Ireland, 13:7-14.
Davis, F. B. (ed.). 1967. Philippine Language Teaching Experiments. Quezon city: Alemar phoenix.
De Silva, M. W. S. 1976. Diglossia and Literacy. Mysore: central Instiute of Indian Languages.
Dua, H. R. 1976. Language Planning and political Theory. International Jounral of Sociology of Language 118:1-6.
Eckert, T. et al. 2006. Is English a 'killer language', The globalisation of a code. Ethistling 1:106-18
Fasold, R. 1984. The Sociolinguistics of Society. Basil Blackwell.
Ferguson, C. 1968. Language Development. In C. Ferguage & J. Das Gupta (eds.) pp. 27-36.
Ferguage, C. & J. Das Gupta. 1968. Language Problems of Developing Countries. New York: John Wiley and Sons.
Fishman, J. 1964. Language Maintenance and Language shift as Fields of Inquiry. Linguistics. 9: 32-70.
_____ . 1965. Who Speaks what Language to Whom and When. Linguistics. 2 : 67-8.
_____ (ed.) 1968. Readings in the Sociology of Language. The Heague : Mounton.
_____ (ed.) 1974. Advances in Language Planning. The Hague : Moton.
_____ . 1975. The official Languages of Israel : Their Status in Law and Police Attitudes and Knowledge Concerning Them. In J. Savard and R. Vignaault (eds.), Multilingual Political Systems : Problems and Solutions. Quebec : Les preses de I'Universite' Laval pp. 497 535.
Ferguson, C. 1977. Linguistic Theory. In Bilingual Education: Current Perspectives. Vol. 2 Linguistics. pp. 43-52.
Garvin, P.& M. Mathiot. 1956. The Urbanization of guarani Language. In A.F.C Wallac (ed.), Men and Cultures: Selected Papers from the Fifth Internatinal Conference of Anthropological and Ethnological Sciences. Phiadelphia: University of Pennsylvania Press. pp. 365-74.
Gonzatez, G. 1977. Teaching Bilingual Children. In, Bilingual Education Current Perspectives. Linguistics: pp 53-9.
Graddol, David. 2000 (1997). The Future of English? A Guide to Forecasting the Popularity of the English Language in the 21st century. The Bitish Council.
Halliday, M.A.K. 1973. The Linguistics Sciences and Language Teaching. Longman.
Halliday, M.A.K. 1973. Explorations in the function of Language. Edward Arnold.
_____ . 1978. Language as Social Semiotic. Edward Arnold.
Harries, L. 1976. The Nationalization of Swahili in Kenya. Language Sciences 5. 2: 153-64.
Haugen, E. 1966. Language Conflict and Language planning: The Case of Modern Norwegian. Cambridge, MA: Harvard University Press.
_____ .1966. Linguistics and Language. In W. Bright (ed.) Socioliguistics. The Hague: Mouton pp. 50-71.
_____ .1968. Language Planning in Modern Noway. In J. Fishman (ed.), pp 673-86.
Hopkins, T. 1977. The Development and Implementation of the National Language policy in Kenya. in Kotey & Der Houssikian. pp. 84-96.
Hymes, D. 1972. Models of the Interaction of Language and Social Life. In J.J. Gumperz and D. Hymes, Directions in Socioliguistics: The Ethrography of Communication. Holt Rinehart, and Winston Inc. pp. 35-71.
Jakobson, R. 1960. Closing Statement: Linguistics and Poetics. In T. A. Sebeok (ed.), Style in Language. MIT. pp. 350-77.
Jernudd, B. 1973. Language Planning as a Type of Language Treatment. In J. Rubin & R. Shuy (eds), Language Planning : Current issues and Research. Washington, DC : Georgetown University Press. pp. 11-23.
Labov, W. 1966. The Social Stratification of English in New York City. Washington, DC: Centre for Applied Linguistics.
_____ .1970. The study of Language in its Social Context. Studium Generale. 23:3087 .
Le'vi Strauss, C. 1972. Structural Anthropology. Penguin.
Li, C. and S. A. Thompson. 1979. Chinese: Dialect Variation and Language Reform. In T.Shopen (ed.), Language and Their Status. Cambridge, MA : Winthrop Publishers. pp. 295-332.
Modiano, N. 1966. Reading Comprehension in the National Language: A Comparative Study of Bilingual and All Spanish Approaches to Reading Instruction in Selected Indian Schools in the Highlands of Chiapas. Mexico. Ph.D. Dissertation, University of New York.
_____ . 1973. Indian Education in the Chiapas Highlands. New York: Holt, Rinchart, and Winston.
Neustupny, J. 1977. Language Planning for Australia. Language Sciences, 45:28-31.
Pulston, C.B. 1977. Research. In, Bilingual Education : Current Perspectives. Linguistics. pp. 87-151.
Polome', E. and C.P. Hill. 1980. Language in Tanzania. Oxford: Oxford University Press for the International African Institute.
Ramos, M. et al. The Determination and Implementation of Language Policy Dobbs Ferry, NY: Oceana Publications.
Rawat, P.S. 1985 (1995). Midline Medical Dictionary. New Delhi: B Jain Pvt. Publishers Ltd.

Ray, P.S. 1968. Language Standardization. In Fishman (ed.). pp. 754-65.
RICARDO MA. DURAN NOLASCO. 2009. 21 Reasons why Filipino children learn better while using their Mother Tongue: A PRIMER on Mother Tongue-based Multilingual Education (MLE) & Other Issues on Language and Learning in the Philippines. Guro Formation Forum, University of the Philippines.
Robinson, W.R. 1972. Language and Social Behaviour. Penguin.
Rubin, J. 1973. Language Planning: Discusstion on Some Current Issues. In Rubin and Shuy (eds.). pp. 1-10.
Rubin, J. and B. Jernudd (eds.). 1971. Can Languages be Planned. Honolulu: University Press of Hawaii.
Rubin, J. & R. Shuy (eds.). 1973. Language Planning: Current Issues and Research. Washington, DC : Georgetown University Press.
Singh, Joga. 2002. Maat bhaasha da mahatav. Samdarshi.
Singh, Joga. 2013 panjabi nu kinna ku khatra (The Intensity of Endangerment to Punjabi, in Punjabi). Philhal 17:143-58.
Singh, Joga. 2013. International Opinion on Language Issues: Mother Tongue is the Key to Education, Science, Knowledge, and English Learning. Patiala: Madan Publications.
Singh, Joga. 2013. Bhaasha ke baare me antarrashTri khoj: matri bhaasha kholti hai shiksha, gyan aur angrezi ke darvaze. Shahdara (Delhi): Lokmittar Parkashan.
Skutnabb-Kangas, T. 1975. Bilingualism, Semibilinguism, and Social Achievment. Paper Presented at the 4th Internaitonal Congress of Applied Linguistics. Stuttgart.
_____ . and P. Toukomaa. 1976. Teaching Migrant Children's Mother-Tongue and Learning the Language of the Host Country in the Context of the Socio-cultural Situation of the Migrant Family. Helsinki : The Finnish National Commission for UNESCO.
Spolsky, B. 1977. American Indian Bilingual Education: Linguistics, 19:57-72.
Tucker, G.R., 1977. Bilingual Education: Current Perspectives, Vol. 2. Linguistics. Arlington, VA: Centre for Applied Linguistics.
UNDP Report. 2004.
Unesco. 1953. The Use of Vernacular Languages in Education. Monographs on Fundamental Education, No. 8. Paris.
Unesco. 1953. The Use of Vernacular Languages in Education. Monographs on Fundamental Education, No. 8. Paris.
Unesco. 1968. The Use of Vernacular Languages in Education. In Joshua A. Fishman (ed.),
Unesco. 2008. The Improvement in the Quality of Mother Tongue - Based Literacy and Learning. Bankok: Unesco.
Wijnstra, J. 1978. Education of Children with Frisian Home Language. Paper Presented at the 19th International Conference on Applied Psychology. Munich.
Whorf, B.L. 1962. Language Thought and Reality. MIT.

ਲੇਖਕ : ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰ ਲਿਖਤ (ਇਸ ਸਾਇਟ 'ਤੇ): 9
ਲੇਖ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਰਚਨਾ ਵੇਖੀ ਗਈ :1703
ਲੇਖਕ ਬਾਰੇ
ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਕਾਰਜ਼ਾ ਦੇ ਲਈ ਨਾਮਵਰ ਵਿਦਵਾਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਖੋਜ

*ਜਰੂਰੀ: ਸਮਗਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਾਈਪ ਕਰੋ।

ਸਕੇਪ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ

ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਈ-ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਨਵੰਬਰ ਅੰਕ